Türkiye’de İlk Sosyoloji Dersini Kim Verdi?

İstanbul Üniversitesi Genel Edebiyat şubesi’nde 1908 yılında İlm-i İçtimai dersi programa konulmuş ancak bütçe yetersizliği nedeniyle bu ders ne yazık ki verilememiştir (1941: 1011-1012)

Türkiye’de ilk sosyoloji dersinin ne zaman ve kimin tarafından verildiği tartışmalı bir konudur.(Çelebi, 2005: 76)

Ölüm tarihi 1910 olarak kabul edilirse, İstanbul Üniversitesi’ndeki ilk sosyoloji dersinin,
Fındıkoğlu’nun “İş ve Düşünce” dergisinin 254. sayısında belirttiği üzere, Edebiyat Fakültesi içinde 1910 yılında Ahmet Şuayp tarafından verildiği ortaya çıkar. Dersin adı: “İlm-i Cemiyet” dir. Ancak, Ahmet Şuayp Hukuk Fakültesi’nin hocasıdır. Ahmet Şuayp’in verdiği bu ders günümüz ölçüleri içinde bir servis dersi olarak değerlendirilebilir. Ahmet Şuayp’in ölümünden sonra Sosyoloji Kürsüsü kuruluncaya kadar geçen sürede sosyoloji dersinin kimin tarafından verildiği noktası tartışmalıdır. Erişçi, sosyoloji dersinin 1913 yılında verildiğini yazmaktadır (1942).
Öte yandan, Kafadar bu dersin Ziya Gökalp tarafından verildiğini belirtmektedir(1998).

Yukarıda değinilen ilk sosyoloji ders kitabı Ziya Gökalp’in verdiği bu derslerin bir derlemesi olarak basılmıştır. Kaçmazoğlu, Türkiye’de ilk sosyoloji dersinin orta öğretimde lise seviyesinde verildiğini belirtmektedir. Ders Ziya Gökalp tarafından 1911/1912 yılında o zaman Türkiye sınırlarının içinde olan Selanik’teki İttihat veTerakki Sultaniyesi’nde verilmiştir (2003: 51-52).
Gökalp 1915-1919 yılları arasında “İçtimaiyat ve Tatbikat” derslerinde “Aile ve Hukuk İçtimaiyat”; “Tarih-i Edyan” dersinde “Totemizm” konularını anlatmıştır. Bu dönemde öğrencisi Necmeddin Sadık (Sadak) “Din ve Siyaset”, “Ahlâk ve Siyaset”, “Macchiavelli”, “Cemiyete Hakim Olan Akaid-i Ahlâkiye”, “Saint Simon”, “Nazariyat-i Iktisadiye”, “Montesqueiu”, “Voltaire”, “Ansiklopedistler”, “Rousseau” konularını anlatmıştır(Yalvaç, 1985: 59-60).

Gökalp’in 30 Ocak 1919’da tutuklanmasından sonra Kürsü’nün başına Necmettin Sadık (Sadak) geçer, Kürsü’yü 1927 yılına kadar yönetir (Ülken, 1979: 306). Necmeddin Sadık 1921-1922 yılında “İçtimaiyat” dersinde “Sosyalizm, Komünizm, Sosyoloji” konularını anlatır. Necmeddin
Sadık 1923-1924 yılında “İçtimaiyat” dersinde “İçtimaiyatta Usul”, “İktisadî İçtimaiyat”, “Siyasî İçtimaiyat”, “Hukuk İçtimaiyatı”, “Ahlak,Din ve Sanat” derslerini vermiştir.

Bir Cevap Yazın

yada

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir