Konya Elektrik Kesintileri Teiaş ‘dan Resmi Açıklama

TEİAŞ Genel Müdürlüğü Açıklaması

 

Son günlerde Konya ilinde meydana gelen elektrik kesintileri nedeni ile Teşekkülümüz SCADA sistemi hakkında bir kısım yazılı basın organlarında yayımlanan gerçek dışı haberler üzerine kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacı ile aşağıdaki açıklamanın yapılması zarureti hasıl olmuştur.
09 Eylül 2016 tarihli Milli Gazete’nin Alt Manşet bölümünde “SİBER DARBE”; “Konya’da Elektrik Kesintisine Gösterilen Tepki, Siber Darbe Endişesini Gündeme Getirdi” başlığı ile verilen ve adı geçen gazetenin 12 nci sayfasında ve ayrıca aynı tarihli internet sayfasında da “Siber Darbe” başlığı altında Ahmet YAVUZ imzası ile yayımlanan Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü’nün kullandığı SIEMENS tarafından tesis edilen SCADA sisteminin İsviçre’deki merkezden kontrolünün mümkün olduğu, dışarıdan ya da sisteme bağlı herhangi bir noktadan SCADA sistemi ve üretim kontrol programına müdahale edilerek Gölbaşı Milli Yük Tevzi Merkezi’nde bulunan otomatik üretim kontrol programından elektrik santrallerine gönderilen sinyallerin, yanlış gönderilmesi durumunda sistemin çökebileceğine ilişkin ve gerçekleri yansıtmayan ve kamuoyunu yanlış bilgilendirmeye sebebiyet veren bir haber yayımlanmıştır.
TEİAŞ’ın Trafo Merkezleri istisnalar hariç trafolarda bulunan görevli personel marifetiyle işletilmekte ve kontrol edilmekte olup, bu merkezlerde bulunan teçhizata uzaktan müdahale söz konusu değildir. Uzaktan kumanda sistemi 706 Trafo Merkezinin yalnızca 11’inde bulunmaktadır. Konya bölgesinde uzaktan kontrol edilen Trafo Merkezi bulunmamaktadır.
TEİAŞ İletim Sisteminde SCADA uygulamasının kullanılması 1980’lerin ikinci yarısında başlamış ve zaman içinde genişletilmiş, ancak uzaktan kumanda uygulaması sınırlı kalmıştır.
TEİAŞ SCADA sistemi internete kapalı bir sistemdir. İnternet üzerinden TEİAŞ SCADA sistemine erişim söz konusu değildir. TEİAŞ SCADA sistemi ile İsviçre’de bulunan ENTSO-E Güney Avrupa Koordinasyon Merkezi arasında ENTSO-E’nin tamamen dışarıya kapalı olan ve sadece ENTSO-E şebekesine bağlı ülkelerin Milli Yük Tevzi Kontrol Merkezleri arasında veri alışverişi yapılmak üzere kurulmuş ve hiçbir şekilde kontrol verisi alışverişi yapılmayan “Elektronik Veriyolu (Electronik Highway)” sistemi üzerinden bazı bilgilerin gerçek-zamanlı olarak alışverişi yapılmaktadır. Bu sistem üzerinden kontrol verilerinin gönderilmesi mümkün değildir. TEİAŞ SCADA sistemi kapsamında yer alan tüm kontrol merkezleri arasında olduğu gibi ENTSO-E ile de bağlantı Güvenlik Duvarı üzerinden yapılmış olup, güvenlik konusunda tüm tedbirler alınmış durumdadır. Dolayısı ile dışarıdan erişilerek santrallere SCADA sistemi üzerinden yanlış sinyal gönderilmesi mümkün değildir.
Ayrıca, SCADA sisteminde GPRS iletişim ortamı kullanılmamaktadır. Bu anlamda
Teşekkülümüze ait bulunan trafolara dışarıdan müdahale mümkün değildir. Tüm Trafo
Merkezleri uzman personel eliyle işletilmektedir. Uzaktan kumanda imkânı bulunan 11 trafo
merkezi de dahil tüm trafo merkezlerinde uzman personel bulunmaktadır. Yine Teşekkülümüz
trafo merkezleri kamera sistemleri ile gözlenmekte ve gerekli her türlü fiziki güvenlik
tedbirleri alınmaktadır.
TEİAŞ SCADA Sistemi kapsamında kullanılan teçhizat ve iletişim linkleri yedeklidir.
Yine sisteme herhangi bir virüs bulaşmasına engel olunmak maksadı ile TEİAŞ SCADA
Sisteminde USB kullanılmasına da izin verilmemektedir.
Teşekkülümüz gerek Yük Tevzi Kontrol Merkezlerinin gerekse de Trafo
Merkezlerinin fiziksel güvenliğine olduğu gibi siber güvenliğine de büyük önem vermektedir.
31 Mart 2015 tarihinde ülke çapında meydana gelen elektrik sistemi çökmesinin
ardından benzer bir arızanın tekrar yaşanmaması amacıyla gerekli tedbirler alınmıştır. Sistem
çökmesinin nedenlerinin belirlenmesi için yapılan incelemelerin sonucunda TEİAŞ uzmanları
ve ENTTSO-E uzmanları tarafından detaylı bir arıza raporu hazırlanmış ve bu rapor 19 Ekim
2015 tarihinde TEİAŞ internet sitesinde yayınlanmıştır. Raporda sistem çökmesinin nedenleri
detaylı olarak belirtilmiş olup, herhangi bir siber saldırı olmadığı açık olarak ortaya
konulmuştur. Bu tür Elektrik Sitemleri çökmeleri ülkemizde olduğu gibi zaman zaman diğer
gelişmiş ülkelerde de yaşanabilmektedir. ABD’de 14 Ağustos 2003 tarihinde yaşanan ve 50
milyon kişinin ortalama olarak 2 gün elektriksiz kalmasına yol açan sistem çökmesi en bilinen
arızalardan biridir. Bu arızada bazı yerleşim bölgelerine elektriğin tekrar verilebilmesi 2 hafta
gibi uzun süreler almıştır. Ülkemizde ise 31 Mart 2015 tarihinde meydana gelen elektrik
sistemi çökmesinin ardından sistem başarılı bir şekilde ayağa kaldırılmış olup, 8 saat içinde
tüm Türkiye’ye tekrar elektrik verilmiştir.
Teşekkülümüz ülke genelinde elektrik iletim lisansına sahip tek kuruluş olup, aynı
zamanda bir kamu kuruluşudur ve elektrik sektörünün belkemiğidir. TEİAŞ’ın ülke
kalkınmasına katkısı yadsınmayacak derecededir. Bu nitelikte bir kamu kuruluşunun sistemi
üzerinde şaibe uyandıracak ve hiçbir şekilde gerçekliği bulunmayan iddiaların kabulü
mümkün değildir. Söz konusu haber TEİAŞ’ın itibarını zedeleyecek niteliktedir.
Basın yayın kuruluşlarının öncelikli görevi kamuoyunu ilgilendiren konularda olayları
doğru ve objektif olarak yansıtmak; vatandaşları doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle
donatmaktır. Bu anlamda gerçeklikten uzak bu iddiaların doğru olmadığını anlamak kısa bir
araştırmayla ve Teşekkülümüz yetkilileri ile görüşerek tespit etmek mümkün iken, bu yönde
bir araştırma ve incelemeye gerek görmeyerek bir takım iddiaların gerçekmişcesine bu şekilde
haber yapılması basın etiği ve ilkeleri ile de bağdaşmamaktadır.

Söz Konusu Haber

KONYA’DA ELEKTRİK KESİNTİSİNE GÖSTERİLEN TEPKİ, SİBER DARBE ENDİŞESİNİ GÜNDEME GETİRDİ.
Uzaktan GPRS ve RTU sistemi ile şehirlerin enerji girişlerindeki trafoların veya yüksek gerilim direklerinin ana şalterlerinin eş zamanlı olarak uzaktan açılıp kapatılması ile patlatılabilme ihtimali Türkiye’nin gözlerine enerji sektörüne çevirdi. Muhtemel bir elektrik/siber saldırı ile elektrik sisteminin devre dışı bırakılması durumunda ülkedeki tüm iletişim altyapısı, elektronik savunma sistemleri, Hava limanlarından fabrikalara kadar bir çok tesis günlerce devre dışı kalacağına dikkat çekiliyor.

Kamuoyu 15 Temmuz sendromu ve FETÖ operasyonlarıyla ile siyasi boyut ve ekonomik kriz bekleyedursun, esas tehlikenin başka bir yerde olduğu ortaya çıktı. Elektrik dağıtımının özelleşmesinden sonra gelişen teknolojiye koşut olarak eski manuel sistem yerine elektrik verilmesi, kesilmesi, arızanın tespiti için uzaktan kontrol sistemine geçildi. Bu teknolojik kolaylık ise dağıtım ağına sızacak, Türkiye karşıtı bir odağın şebeke elemanları tarafından Türkiye’nin günlerce elektriksiz kalabileceğine imkân hazırladı.

TÜM SİSTEM ÇÖKEBİLİR
Konu ile ilgili uzmanlar ise tehlikenin çok daha büyük olduğu kanaatini taşıyor. Uzmanlara göre sorun şöyle gelişebilir: “TEİAŞ’ın kullandığı SCADA sistemi, SIEMENS tarafından tesis edildi. Ve bu sistemin İsviçre’deki merkezden kontrolü mümkün. Dışarıdan ya da sisteme bağlı herhangi bir noktandan SCADA sistemi ve üretim kontrol programına müdahale edilerek, Gölbaşı Milli Yük Tevzi Merkezi’nde (MYTM) bulunan otomatik üretim kontrol programından elektrik santrallerine gönderilen sinyallerin, yanlış gönderilmesi durumunda, tüm sistem çökebilir.

TRAFOLAR EŞ ZAMANLI PATLATILABİLİR Mİ?
Öte yandan büyük güçlü santrallerin bir kaçının eş zamanlı servis harici bırakılması durumunda, oluşan güç açığı karşılanamayacağı için, sistemin saniyeler içerisinde çökebileceği ve Türkiye genelinde trafoların patlayabileceğine dikkat çekiliyor. Patlayan trafoların tamirinin veya yenisinin kurulmasının ise aylar, hatta yıllar alabileceği, yenisinin kurulması için bile elektrik gerektiği belirtiliyor. Şu anda elektrik dağıtım şirketleri şehirlerin enerji girişlerinde bulunan yüksek gerilim indirme merkezlerinden mahallelerde bulunan alçak gerilim trafo binalarına kadar bir alanda faaliyet gösteriyor. Ve elektrik sistemini manuel veya uzaktan GPRS ile yönetilen RTU (Remote Terminal Unit) adı verilen cihazlar ile elektrik şebekeleri kontrol edilebiliyor.

İRAN’DA 2010 YILINDA YAŞANDI
Uzmanlar, RTU cihazları ile trafo binalarındaki aşırı akım koruma röleleri, fider yönetim röleleri vb. cihazları uzaktan kontrol edip raporlar alabildiğine ve kesicilerin uzaktan kapatılıp açılabildiğine dikkat çekiyor. Bu da şehir girişlerindeki indirme merkezlerinin trafolarının patlatılabilme ihtimalini gündeme getiriyor. Öte yandan ABD ve İsrail’in, Stuxnet solucan yazılım virüsü ile İran’ın internet bağlantısı olmayan, dış dünyaya kapalı sistemlerden olan Nükleer Santralleri yöneten bilgisayar sistemlerine bulaştırmıştı.

ÇÖZÜM MİLLİ ELEKTRİKTE
Uzmanlar çözüm için ise derhal eski manuel sisteme dönülmesi, dağıtım başta olmak üzere enerji sektöründeki Türkiye düşmanı dış odaklarla birlikte hareket edebilecek şebeke uzantılarının bir an önce tasfiyesi ve elektrikte milli, yerli karşı teknolojik sistem için çalışmalara bir an evvel başlanılmasını öneriyor.

ELEKTRİK KESİNTİLERİ SİBER DARBE İÇİN PROVA MIYDI?
Amerikancı FETÖ darbecilerinin, 15 Temmuz öncesinde Kayseri semalarında yaptıkları alçak uçuş provasının gerçeğini 15 Temmuz’da bütün Türkiye tecrübe etmişti. Şimdi ülkenin karşı karşıya kaldığı küresel kuşatma ve saldırıları iyi analiz eden güvenilir kaynaklar, “1999 Marmara depreminden sonra 31 Mart 2015’e kadar ülke genelinde elektrik kesintisi yaşanmamışken 31 Mart 2015 ve Nisan 2016’daki elektrik kesintileri acaba önümüzdeki kış büyük çaplı ve eş zamanlı elektrik kesintileri ile siber elektrik kesintisinin provası mı yapıldı?” değerlendirmesinde bulunuyor. Silahlı Kuvvetler’den Fenerbahçe’ye kadar sızan, ülke genelinde 17 Aralık’ta yargı operasyonu yapan gizli yapılanmanın, Enerji Bakanlığı’na, hidroelektrik üretim santrallerine ve dağıtım şirketlerine (EÜAŞ, TEDAŞ, BEDAŞ vb) bigane kalıp kalmadığı merak ediliyor.

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir