Çevre Sosyolojisi

cvr

1970 ‘li yıllarda endüstri devriminden sonra bir bilim dalı olarak doğan Çevre Sosyolojisi temelinde doğal çevre ve insan topluluklarının uyum içinde yaşamasını konu alır.

Komün: Ortaçağda kentlerin kurulabilmesi için yapılandırılan yerleşim birimleridir.

Küresel Isınma: Sera Etkisi

Fosil Yakıtlar: Yüzyıllar öncesindeki yer hareketleri sonucunda toprak altında kalarak, çürüyerek fosilleşen ve giderek kömür (endüstirileşmede en önemli yakıt), petrol ve doğal gaz gibi yakıtlara dönüşmüş olan organik maddelerdir.

Kömür: Endüstirileşmenin gelişiminde en önemli olan fosil yakıt türüdür.

Kloroflorokarbon: Ozon tabakasının delinmesiyle birlikte atmosferimize yayılan gazdır.

Metal Pulluk: Tarımcı toplumda insanın doğa üzerindeki egemenliğini sembolize eder

Paradigma: Toplumsal yaşamda özellikle bilim alanında genel kabul görmüş varsayımlar, teoriler, eğilimler ve kurallar bütününe denir.

Post-Modernizm: Doğaya geri dönüş

Toplum Mühendisi: Toplumsal gelişmenin nasıl olması gerektiğine ilişkin olarak mühendislik benzeri projeler geliştirmek

Anthropocentrizm: İnsan merkezli çevrecilik

Ecocentrizm: Ekolojik ilkelerin merkeze alındığı bir çevrecilik anlayışı

Asit Yağmuru:Endüstriyel atık gazların (Kükürtdioksit) havanın nemi ile birleşerek yağmura dönüşmesi

Çevresel Kriz: Ekonomik faydanın ençoklaştırılması ile doğal çevreden zevk alınmasının çelişmesi

Yatağan Termik Santrali: Muğla

Dünya Çevre Günü: 5 Haziran

Çevreciliğin Göstergesi: Çevresel eğilimlerdir.

Montreal Protokolü: 1987 ‘de ozon tabakasını korumak için alınan kararlar.

Rio Yeryüzü Zirvesi: 1997 / Japonya

Kyoto Zirvesi: Küresel iklim değişikliği ile ilgili ilk uluslararası toplantıdır.

İklim Değişikliği: Başta karbondioksit olmak üzere sera gazlarının atmosferde birikmesiyle olur.

Türkiye Çevre Eğitim Vakfı: 1993 yılında kurulmuştur. Sağlıklı yüzme suyu, donanımlı plaj ve iyi bir çevre yönetimi ile çevre bilinçlendirme etkilerini gösteren “Mavi bayrak” ödülünü almıştır.

Çevre Koruma ve Araştırma Vakfı:1991 yılında Ege ve 9 Eylül üniversitesi öğretim elemanlarınca kurulmuştur.

Gündem 21: 1992 yılında düzenlenen Rio Dünya çevre zirvesinde küresel anlamda alınan kararlardır. Bu kararlar doğrultusunda Yerel Gündem 21 kararları alınmıştır. Yerel Gündem 21 sürdürülebilir bir toplum oluşması için halkın içinden gönüllü kişiler tarafından her belediyede bir Kent Konseyinin yapılandırılmasını öngörür. Kent konseyleri 6 ay aralıklarla toplanır.

Yerel Gündem 21: İngiltere, Almanya,Hollanda ve İskandinav ülkelerindeki yerel yönetimlerin neredeyse tamamında Yerel Gündem 21 uygulanmaktadır.

Greenpeace: 1970 ‘de Kanada ‘da Bob Hunter tarafından kurulmuş Nükleer karşıtı grup. Türkiye ‘ye ilk kez 1992 ‘de gemiyle gelmiştir. McTaggart gruba uluslararası bir nitelik kazandırmıştır.

Göreli Yoksulluk: Bireyin ya da hanenin üyelerinin yaşadığı sosyal grubun diğer gruplarla karşılaştırılmasına denir.

Eski Yoksulluk: Kıtlık Yoksulluğudur.

Yeni Yoksulluk: Risk Yoksulluğudur.

Elizabeth Yoksulluk Yasası:1601 yılında İngiltere’de çıkarılan ve 230 yıl yürürlükte kalan yasa

Derin Ekoloji: İnsanı da, tüm canlı ve cansız varlıklarla birlikte eşit değerlendiren ekoloji bilgisidir

Sosyal Darwinizm: Doğal evrim düşüncesinin sosyal bilimlere indirgenmesini ifade eder.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı: Türkiye’de çevresel süreçlerin kontrolü, planlanması ve yönetiminden başlıca sorumlu olan bakanlık

Temiz ve Yenilenebilir Enerji Türleri:
  • Güneş
  • Rüzgar
  • Hidrolik
  • Jeotermal
  • Gel-git
  • Artık madde

EndüstriyeToplumun ETP ‘si (Egemen Toplumsal Paradigmaları)

1. Doğanın kendisi açısından değerinin küçümsenmesi varsayımı:Doğal çevre, mal üretimi için kaynak oluşturduğu anlamda değerlidir.İnsan, endüstriyel üretim için çevreyi egemenliği altına alır; ekonomik büyüme, çevrenin korunmasından daha önemlidir.

2. Sadece yakın çevrede bulunanlara değer verilmesi: İnsandan  başka diğer canlı türleri insan ihtiyaçları için sömürülebilir, insanlar sadece kendilerini hayatın merkezine koyarak kendileri dışındaki diğer insanlara daha az özen gösterirler. Bugünün kuşaklarına, geleceğin kuşaklarından daha fazla özen gösterilir.

3. Zenginliğin çoklaştırılmasının önemli olduğu ve bunun için gerekli olan risklerin alınabileceği yolundaki varsayım:Bilim ve ileri teknoloji yararlıdır, endüstrileşmenin ortaya çıkardığı riskleri bertaraf edici düzenlemeleri yapmak ve gerekli önlemleri almak yerine, bu düzenlemelerin ve önlemlerin serbest pazar ekonomisi ilişkileri içinde alınması beklenmelidir. Çünkü, çevresel ve toplumsal riskler, çoğu zaman, insan kaynaklıdır.

4. Büyümenin fiziksel (gerçek) sınırları olmadığına ilişkin varsayım:Ekonomik, teknolojik ve bilimsel olarak büyümenin sınırları yoktur. Kaynak yetersizliği ve nüfus artışı gibi sorunlar, insanın teknolojik buluş yeteneği sayesinde yenilebilir.

5. Modern toplum, modern kültür ve modern politikanın genel olarak iyi olduğuna ilişkin varsayım:İnsanlar tarafından doğaya ciddi bir zarar verilmez. Rekabet ortamının ve demokrasinin birçok toplumsal ve çevresel sorunu çözeceğine inanılır. Ayrıca, büyük ölçekli organizasyonların hiyerarşilerin ve uzmanlık bilgisinin önemine vurgu yapılarak bu yapılanmaların düzenleyici olduğuna inanılır. Mülkiyet ve üretim araçlarının kontrolünün yaygınlaştırılmasına, karmaşık ve hızlı bir yaşam biçimine vurgu vardır.

18. Yüzyıl ikinci yarısında endüstriyel toplumun oluşmasıyla birlikte; çevresel sorunların toplumsal boyutlarının olduğu ilk kez 1950 yıllarda, çevre sosyolojisinin ortaya çıkışı açısından bir kırılma noktası olan Ozon tabakasındaki incelme ilk kez  1970 yıllarında, Türkiye ‘de çevre hareketleri 1980li yıllarda oluşmuştur. Türkiye’de çevreye ilişkin çalışmalar en çok biyolojik çeşitliliğin korunması alanlarında yapılmaktadır.

Türkiye‘nin ekonomik açıdan henüz gelişmekte olan bir ülke olması ve Ekonomik ve toplumsal refah kaygılarının ön planda olmasından dolayı çevresel bakımdan duyarlı bir ülke değildir.

POET:
  • Population (nüfus)
  • Organization (organizasyon)
  • Environment (çevre)
  • Technology (teknoloji)
BRICS:
  • Brasil (Brezilya)
  • Russia (Rusya)
  • India (Hindistan) (DİKKAT ! ENDONEZYA DEĞİL YANILTMASIN)
  • China (Çin)
  • South Africa (Güney Afrika(DİKKAT ! Güney Kore DEĞİL YANILTMASIN)
Yeşilbarış Hareketi:
  • Nükleer karşıtlığı
  • Barışcıllık
  • Temiz enerji tüketimi
  • Fosil yakıt kullanımına karşı olma

İnsanı Üstün Gören (anhtropocentrism) Dünya Görüşü:

Sosyolojide geniş kapsamlı bir perspektife sahip olan ve temel varsayımı toplumsal gerçekliği toplumsal olarak yapılandırmak olan perspektif.

  • İnsan kültür yaratıcısıdır ve bundan dolayı doğada üstün bir niteliğe sahiptir.
  • Doğal kaynaklar sınırsızdır.
  • Gelişme sınırsızdır.
  • İnsan doğal kaynakları sınırsızca kullanabilir.

Doğa Merkezli (ecocentrism) Çevrecilik:

  • Doğal Kaynakların Korunması
  • Hayvan Özgürlüğü
  • Doğa Merkezcilik
  • İnsan Refahının Ekolojisi
  • Korumacılık

Anakent: Nüfusun; 2004 tarihli yeni Büyükşehir Belediye Yasasına göre; en az 750 bin olması istenmektedir.

Küresel Kent: Kapitalizmin merkezleridir. (New York, Londra, Tokyo,Paris ve Şangay)

Dünya Nüfusunun Kentlerde Yaşayan İnsan Oranı(%)

  • 1975  %38
  • 2000  %47
  • 2015 %54
  • 2025  %60 olması beklenmektedir.

Çernobil Felaketi (faciası): Birkaç nesil insan da dahil olmak üzere çevreye çok büyük zarar veren Çernobil felaketi, 1986 yılında Ukrayna Çernobil’deki nükleer santralin reaktörlerinden birinde meydana gelen patlama sonrası rasyasyonun atmosfere karışması ve radyoaktif serpintinin Rusya’da ve Avrupa’da binlerce insanı etkilemiştir.

Nükleer Bomba: İlk kez 2. Dünya Savaşında ABD tarafından Japonya’ nın Nagazaki ve Hiroşima kentlerine atılmıştır.

Katkıda Bulunan İsimler:

William Catton ve Riley Dunlap: Çevre Sosyolojisinin kurucularıdır. Yeni Ekolojik
Paradigma perspektifi, toplumsal kurgusalcılık ve ekolojik modernleşme perspektifi kuramlarını oluşturmuşlardır.

William Catton: Yanlış Hedef kavramını ortaya atan bilim insanıdır.

Harper: 1990 yılında toplumları; avcı toplayıcı, tarımcı ve endüstriyel sınıflarına ayırmıştır.

Gramling ve Freudenburg: Toplumsal kurgusalcı perspektifin öncüleridir.

Arne Naess: Derin ekoloji fikrini ilk kez ortaya atan bilim insanıdır.

Thomas Khun: Paradigmatik modeli ortaya atan kişidir.

Duncan: Çevre sorunlarının toplumsal bir bağlamı olduğunu ilk kez ifade eden sosyolog

Max Weber: Kent; savunulabilecek bir şekilde kurulan, ticaret için pazarı olan, yasal düzenlemelere ve mahkemeye sahip, kısmen de olsa özerk bir yerleşim birimidir.

Eder: Endüstriyel toplumdaki yeni aşamayı geç modernizm ya da postmodernizm olarak kavramlaştıran düşünür.

Bir Cevap Yazın

yada

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir